U bent hier

1e regiobijeenkomst woningwet op weg - Zwolle

Huurdersparticipatie: een mooie rol in een ingewikkeld spel

Het IJsseldelta Center in Zwolle, bij de thuisbasis van voetbalclub PEC Zwolle, was  17 september 2015 speelveld van discussie over een heel ander spel. Dagvoorzitter Anne-Jo Visser opende hier de eerste regiobijeenkomst Woningwet op Weg met de constatering: ‘Met de nieuwe Woningwet wordt een nieuw spel gespeeld. De regels zijn anders, en er komen nieuwe spelers het veld op.’

Aanwezig waren zowel doorgewinterde spelers, zoals Nelleke Vedelaar, wethouder Wonen van Zwolle en corporatiedirecteuren Elles Dost en Pieter Bregman en nieuwe spelers, zoals Jacqueline Lamé van de Autoriteit Woningcorporaties en Martijn Japenga van de participatieraad van woningcorporatie Nijestee. Zij spraken tijdens de plenaire sessie over nieuwe regels en tactieken met het oog op de herziene wet. Een belangrijk thema van deze regiobijeenkomst was de samenwerking tussen gemeenten, corporaties en huurders.

Transparantie

Het maken van afspraken tussen deze drie partijen begint bij de woonvisie van de gemeente. Veel gemeenten vragen bij het opstellen van een woonvisie al advies aan corporaties en huurders. Met een door de gemeenteraad vastgestelde woonvisie komt het vervolgens aan op het maken van jaarlijkse prestatieafspraken.

Hier ligt een valkuil: het spel moet wel transparant gespeeld worden. Daarvoor is goede, objectieve informatie nodig. Corporaties spelen daarbij een belangrijke rol. In de woorden van een corporatiebestuurder: ‘Wij hebben transparantie als taak. We werken met maatschappelijk geld, we moeten duidelijk zijn over wat we daarmee doen. Nu huurders – door de nieuwe Woningwet-  als gelijkwaardige partner aan tafel komen, is transparantie extra belangrijk.’

Gouden kans voor nieuwe spelers

Met het oog op huurderparticipatie is transparantie echter pas het begin. ‘Met de herziene Woningwet ligt er een gouden kans voor huurders en hun belangenbehartigers’, aldus Nelleke Vedelaar. Maar meedoen bij prestatieafspraken vereist van vertegenwoordigers kennis en kunde, en een flinke tijdsinvestering. Lang niet iedereen heeft daarvoor voldoende  mogelijkheden, zo bleek ook uit de zaal.

Huurderparticipatie bevorderen: een voorbeeld

Martijn Japenga herkende dat probleem. Bij woningcorporatie Nijestee leidde het uiteindelijk tot het ontstaan van de participatieraad: een groep van elf actieve leden die een half jaar lang geschoold zijn en nu huurderadviesgroepen organiseren.

Japenga legde uit hoe dat werkt: de raad nodigt huurders uit voor vier bijeenkomsten. Die krijgen eerst van de corporatie te horen wat er speelt, daarna geven zij hun visie. De uitkomsten worden samengevoegd door de participatieraad en overhandigd aan de corporatie. Die geeft inhoudelijke terugkoppeling: wat gaat de corporatie doen met de wensen en adviezen van de huurders?

Meesleutelen aan beginsituatie

De prestatieafspraken tekenen het afgelopen halfjaar voor Nijestee directeur Pieter Bregman. ‘We zijn ver gekomen in het toewerken naar afspraken met de participatieraad en de gemeente  en zorgen dat alles op elkaar aansluit.’ De participatieraad tekent de prestatieafspraken dit jaar overigens nog niet mee. ‘Als je tekent, ben je medeverantwoordelijk. Omdat het hen nog niet helemaal duidelijk was wat die medeverantwoodelijkheid precies  inhoudt, zijn we dit jaar vooral begonnen met gelijkwaardig aan tafel te zitten’, aldus Bregman.

Huurders aan Tafel

In de workshop ‘Huurders aan Tafel’ gaven Guus Terlingen en Marije Pruis-Jansen praktische tips om huurderparticipatie vorm te geven en te professionaliseren. Terlingen benadrukte het belang van voorbereidingen, om antwoord te vinden op vragen als: ‘Wat willen we als partij bereiken?’, ‘Wat kunnen we bieden?’ en ‘Hoe gaan we huurderparticipatie vormgeven?’

Transparantie en inzicht

Om echt goed te kunnen meedraaien in het spel, is ook inzicht nodig. Bijvoorbeeld in de effecten van het voorgenomen beleid op lange termijn. Zijn er over vijf jaar nog genoeg goedkope woningen beschikbaar? Die informatie moet helder zijn, net als de status van de corporatiefinanciën.

Tijdens de plenaire sessie werd het al benoemd: ‘Onze corporatie doet haar best alle gegevens op te leveren, maar ik denk dat veel buitenstaanders moeite houden te doorgronden hoe de corporatie er financieel voor staat’, aldus een corporatiebestuurder.

Voor inzicht in corporatiefinanciën konden bezoekers van de regiobijeenkomst de ‘Spoedcursus Corporatiefinanciën’ bezoeken. BNG-advies presenteerde een samen met VNG ontwikkelde toegankelijke methodiek om inzicht te krijgen in de financiële mogelijkheden van een woningcorporatie. Zij bieden expertclasses en een handreiking.

Als het maar gebeurt

Voor het maken en vastleggen van de prestatieafspraken schetste Guus Terlingen de kaders van mogelijke vormen van belangenverenigingen. Deze zijn terug te vinden in de presentatieDe participatieraad van corporatie Nijestee is een voorbeeld van een complementaire belangenvereniging, met een vaste kern en thematische adviesgroepen. Dit heeft als voordeel dat diverse perspectieven gehoord worden.

Terlingen gaf zijn toehoorders als afsluiting van de workshop mee, dat het belangrijk is te erkennen dat de participatie nu wellicht nog in een eerste, ontdekkende fase verkeert. ‘Het spel is nog nieuw. De theorie wordt nog vormgegeven. Neem daarvoor de tijd, maak het werkbaar met elkaar. Uiteindelijk gaat het niet zozeer om hoe de participatie geregeld is, als wel om het feit dat de huurder wordt gehoord.'

Presentaties

Huurders aan tafel
Prestatieafspraken maak je zo
Een goed gesprek over intern toezicht
Spoedcursus Corporatiefinanciën
Tussen droom en daad
Scheiden of splitsen, that’s the question